TS Phạm Xuân Hòe: Đừng kỳ vọng lãi suất giảm mạnh, giữ được như hiện nay đã là tích cực

Theo TS Phạm Xuân Hòe, dư địa hạ lãi suất hiện không còn nhiều. Áp lực thanh khoản, tỷ giá, vàng, USD và cả quy luật thị trường khiến việc đưa lãi suất xuống sâu là bài toán không dễ.

Ts. Phạm Xuân Hòe - nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng (Nguồn: VTC NEWS)

Thông tin từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), lãi suất tiền gửi VND bình quân tháng 6/2026 tại nhóm ngân hàng thương mại nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần từ 4,0-4,6%/năm với kỳ hạn từ 1 đến dưới 6 tháng; 6,1-7,6%/năm với kỳ hạn từ 6-12 tháng; 5,9-7,3%/năm với kỳ hạn trên 12-24 tháng và 7,1-7,8%/năm với kỳ hạn trên 24 tháng.

Trong khi đó, lãi suất cho vay bình quân đối với các khoản vay mới và dư nợ hiện hữu ở mức 8,1-10,5%/năm.

Lãi suất tăng không chỉ làm chi phí vay vốn của doanh nghiệp và người dân gia tăng, mà còn tạo áp lực lên hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng.

Chia sẻ trong talkshow “Vì sao ngân hàng muốn hạ lãi suất nhưng khó có thể làm được?”, của VTC News hôm 29/7, TS Phạm Xuân Hòe, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng cho biết, đối với các ngân hàng, mục tiêu trước tiên vẫn là đảm bảo thanh khoản và sự tồn tại. Đồng thời, họ còn phải đáp ứng các tỷ lệ an toàn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Do đó sẽ tồn tại hai mặt bằng lãi suất: một là lãi suất niêm yết công khai, hai là lãi suất thực tế thông qua các hình thức khuyến mại, ưu đãi. Có thể ví như một tảng băng, phần nổi là lãi suất công bố, còn phần chìm là các ưu đãi đi kèm. Đây là quy luật khách quan của thị trường.

Một nguyên nhân khác ông Hòe chỉ ra là nhóm ngân hàng Big4 (BIDV, Vietinbank, Vietcombank và Agribank) trước đây có khoảng hơn 400.000 tỷ đồng tiền gửi Kho bạc. Tuy nhiên, theo quy định mới của Ngân hàng Nhà nước, nguồn vốn này không còn được tính vào cân đối tín dụng, khiến các ngân hàng phải tìm nguồn vốn khác để bù đắp, qua đó làm gia tăng áp lực huy động và đảm bảo các chỉ tiêu an toàn tín dụng.

Chuyên gia cho biết hệ thống ngân hàng thương mại phải gánh phần lớn nhu cầu vốn của nền kinh tế, chiếm hơn 60% tổng nguồn vốn cho tăng trưởng. Nếu không giải quyết được bài toán huy động vốn đầu vào thì rất khó giảm mạnh lãi suất đầu ra. Đó vẫn là quy luật của thị trường.

Nếu lãi suất giảm quá sâu, dòng tiền sẽ dịch chuyển sang các kênh khác như vàng hoặc ngoại tệ mạnh. Trong bối cảnh nhiều bất ổn, người có tiền luôn ưu tiên bảo toàn giá trị tài sản, thay vì gửi ngân hàng nếu lãi suất không đủ bù đắp lạm phát.